سه کتاب تئوری موسیقی به زبان فارسی

سه کتاب تئوری موسیقی به زبان فارسی.

همیشه به عنوان یک معلم موسیقی با سوال‌های یکسانی در مشاوره‌های قبل از شروع کلاس‌های هنرجویان مواجه می‌شوم. یکی از پرطرفدارترین سوال‌ها این است که ” قبل از شروع کار عملی آیا باید تئوری را شروع کنم؟” هرچند ممکن است بعضی از مربیان موسیقی نظر متفاوتی داشته باشند، اما به صورت کلی بهتر است که از همان ابتدا آستین‌ها را بالا بزنید و دست به ساز شوید، به این دلیل که تئوری  به معنای عام آن در واقع توضیح اتفاقات و دلایل عینی است که در عمل می افتد. و یادگیری آن قبل از نواختن ساز مشابه آموزش قواعد دستوری به کودکی است که هنوز  از زبان تفریبا هیچ نمیداند.

اما به هرحال نمیتوان این مساله را نادیده گرفت که بعد از مرحله‌ای، بالا بردن سطح توانایی‌ها در موسیقی بدون داشتن دانش تئوریک غیر ممکن است. حالا چه راه‌هایی برای یادگیری مباحث نظری  موسیقی وجود دارد؟ اگر کسی زمان کافی برای رفتن به کلاس‌های تئوری موسیقی را نداشته باشد چه راه‌های دیگری  دارد؟ واضح است که کتاب‍‌ها در این شرایط بسیار مفید خواهند بود ولی از بین این همه جلد کتاب کدام ممکن است بیشتر به کار بیاید؟ در ادامه بسیار کوتاه و مختصر سه کتاب که در زمینه آموزش تئوری موسیقی در ایران به چاپ رسیده‌اند را بررسی میکنم:

1-      تئوری موسیقی به تالیف مصطفی کمال پورتراب:

این کتاب احتمالا زودتر از هر کتاب دیگری در زمینه تئوری موسیقی در سال 1345 به صورت جزوه برای هنرجویان هنرستان ملی موسیقی تنظیم گردید. این کتاب  که در سال 1390 توسط نشر چشمه برای چهل و ششمین بار به چاپ رسیده است را میتوان هنوز بیشتر یک جزوه آموزشی نامید تا کتابی در رابطه با تئوری موسیقی. چرا که این کتاب در تعداد صفحاتی کم مفاهیم گسترده‌ای را توضیح میدهد.به همین دلیل امکان دقیق شدن به موضوعی وجود ندارد. و از مثال‌های شنیداری هم خبری نیست. شاید پرطرفدارترین مخاطبان این کتاب نو آموزانی باشند که تشنه دانستن اصطلاحات و اسم‌ها و عبارت‌های مرتبط با موسیقی هستند بدون آنکه نیازی به دانستن مفهوم دقیقشان باشند و از کتاب‌های کمی قطورتر نیز کمی هراس دارند!

2-      تئوری بنیادی موسیقی به تالیف پرویز منصوری:

چاپ اول این کتاب در سال 1370 اتفاق افتاد، این کتاب  از نظر مفاهیمی که طرح می‌کند و کمیتی که هر مفهوم را ارائه میدهد کامل تر از کتاب تئوری موسیقی است، در جاهایی از کتاب اضافه بر توضیح مفاهیم، روند تکاملی و تاریخی آن مفاهیم نیز مورد بررسی قرار گرفته شده است. نمونه‌هی شنیداری با کمیت کمی در این کتاب آورده شده است. اما در این کتاب هم مانند نمونه قبل تلاش چندانی برای ارتباط مفاهیم تئوریک موسیقی با عمل شنیدن، نواختن یا ساختن موسیقی به چشم نمی‌خورد.

3-      عناصر موسیقی: مفاهیم و کاربردها به تالیف رلف تیورک:

این کتاب بر خلاف دو نمونه قبلی ترجمه شده است، اصل کتاب در سال 1995 چاپ شده است که در سال 1387 توسط علیرضا سید احمدیان ترجمه و بوسیله موسسه فرهنگی هنری ماهور به چاپ رسیده است.  پس به دو دلیل باید منتظر نوعی نگاه متفاوت به تئوری موسیقی در مقایسه با دو کتاب قبل باشیم  چون هم نویسنده از کشور متفاوتی است و هم سال انتشار کتاب به نسبت جدیدتر است. در واقع همینطور هم است. این کتاب به تشریح و توضیح مفاهیم بسیاری می‌پردازد، مفاهیمی که حتی شامل بخش‌های کوچکی از هارمونی، آنالیز موسیقی، فرم نیز می‌شوند. کتاب تعاریف دقیقی از هر کلمه و هر مفهوم در اختیار مخاطب قرار می‌دهد و پر از مثال‌ها و ارجاعات شنیداری است.  که از دید من مزیت این کتاب نسبت به دو کتاب قبلی در همین است. چرا که همانطور که قبلا هم اشاره کردم از دید من یک کتاب تئوری باید بتواند تا اطلاعات نظری که در اختیار ما قرار می‌دهد را به نحوی به تجربه عملی ما گره بزند. و این مساله ای است که در کتاب آقای پورتراب به آن توجهی نشده در کتاب آقای منصوری به اندازه کافی مطرح نشده. خوشبختانه ترجمه این کتاب ترجمه دقیقی است. اما دقت و وسواس نویسنده مشکلاتی هم لاجرم به همراه آورده، متن انگلیسی کتاب بسیار روان است، اما دقت متجرم باعث شده از کلمات غریب بیشتر استفاده بشود که کمی درک بعضی از مفاهیم را دشوار کرده، اما در کنار این مشکل آقای سید احمدیان جدول بسیار جالبی را در مقدمه (در باره ترجمه و ویرایش این مجلد) تهیه کرده که تمامی اصطلاحات بکار برده شده در این کتاب را آورده و جایگزین‌های فارسی شده آنها را در کتاب‌های فارسی معتبر (از جمله همین سه کتاب) مقایسه کرده. این کتاب برای بیشتر موسیقیدانان جدی درسطوح مختلف می‌تواند مفید باشد، البته داشتن تجربه مناسب عملی به درک درست این کتاب کمک می‌کند.

Share on Facebook

Posted in موسیقی و فلوت | Leave a comment

تاثیر تاج فلوت بر صدا دهی ساز

sadهمه قسمت‌های سرساز(head joint) در ساز فلوت در شکل دهی به شخصیت و کاراکتر آن سرساز دخیل هستند. تاج (crown) سرساز نیز از این قاعده مستثنا نیست. وزن و شکل تاج علاوه بر ماده و ماتریال ساخت آن بر صدای تولید شده توسط سرساز تاثیر میگذارند.

در بیشتر موارد، تاج سنگینتر به سرساز صدایی تیره تر و غنی تر میدهد. به همین دلیل بسیاری از نوازندگان ترجیح میدهند که از تاج سنگین ساخته شده با طلای 19.5 استفاده کنند. اما ممکن است که نوازنده متوجه شود که سرسازی با تاج سنگین نسبت با سرسازی با تاج سبک کمی دیرتر به تشکیل صدا جواب میدهد.

فلوت- تاج سرساز

شکل تاج نیز همچنین بر کیفیت صدای سرساز تاثیر میگذارد، تاجی که صاف و در قسمت وصل شدن به چوب پنبه توخالی باشد به فلوت بیشتر از تاجی که گرد و توپر است اجازه‌ی لرزش میدهد، بعضی از نوازندگان ترجیح میدهند که با سازی بزنند که دارای تاج گرد و توپر است چرا که این نوع از تاج ها دارای صدایی تمیز تر  و نرم تر هستند.

هیچ تاج عالی وجود ندارد. به مانند انتخاب سرساز، بحث بر سر سلیقه و ترجیحات شخصی است. امتحان کردن تاج های مختلف بسیار جذاب است و اگر ترکیب آن با سر ساز خوب از آب در بیاید بسیار فایده نیز دارد.

034.5

 

.

.

 

.

 

این نوشته ترجمه ایست  از نوشته ای در وبلاگ فلوت های پاول. برای دیدن اصل مطلب اینجا کلیک کنید.

 

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | 5 Comments

آنسامبل نوفه

دیروز برای من افتتاحیه جشنواره موسیقی فجر امسال بود.

اولین اجرا، اجرای آثار کیاوش صاحب نسق توسط آنسامبل نوفه بود.

از بین قطعات از دوقطعه بیشتر از باقی قطعات خوشم آمد.

اولی: قطعه آگنوزی – ندانستگی بود که برای فلوت سلو نوشته شده بود و دوست خوبم مهرداد غلامی آن را اجرا میکرد (که اجرای بسیار خوبی بود). که البته قبلا با آن در کنکور انجمن فلوت آشنا شده ایم.

دومی: قطعه مرغ آمین برای پیانو تنها بود که توسط خانم نیایش جواهری اجرا میشد.

البته متاسفانه دانش زیادی در ارتباط با این سبک از موسیقی ندارم که نظرم را مطمعن بگویم. ولی جدای این دو قطعه و بعضی قطعات دیگر در بعضی از قطعات نبود چیزی احساس میشد. مثلا به نظر می آمد با استفاده از تکنیک ها و ایده های ساختار شکنانه ماتریال جدیدی بوجود آمده ولی از این ماتریال ها استفاده دیگری نمیشود….

لذت اینکه دوستانم (چه آنهایی که میشناسم و چه آنهایی که نمیشناسم) فعالیت میکنند تا کارها را به روی صحنه ببرند و آن را به مخاطب برسانند بسیار بسیار شیرین است. این انگیزه ایست که بین نوازنده و شنونده منتقل میشود. امیدوارم به هر نحو ادامه دهند. من از همینجا قول میدهم که تا آنجا که ممکن است و از من بر می آید به این اتفاق کمک کنم.

Share on Facebook

Posted in موسیقی و فلوت | Leave a comment

کنسرتهایی که من میروم

دوستان عزیزم…

این لیست کنسرتهای جشنواه فجر هست که من  برای دیدنشون خواهم رفت. امیدوارم شما رو هم ببینم.

25 بهمن  ساعت 21 تالار رودکی آنسامبل نوفه (آهنگسازی آقای صاحب نسق)

27 بهمن ساعت 18:30 تالار رودکی رسیتال پیانو از هلند

28 بهمن ساعت 21 تالار وحدت کوارتت تارکوفسکی

29 بهمن تالار رودکی ساعت 18:30 رسیتال فاگوت و فلوت (مهرداد غلامی)

29 بهمن ساعت 21 تالار وحدت هفت گاه معلق

30 بهمن ساعت 21 تالار وحدت رسیتال کنترباس از آلمان.

Share on Facebook

Posted in موسیقی و فلوت | 5 Comments

به زودی: شروع پنجمین دوره آشنایی با موسیقی کلاسیک در تهران

دوستان عزیز بعد از اتمام دوره قبل، به زودی دوره های جدید کارگاه مانندی در رابطه با تاریخ و مفاهیم زیبایی شناختی موسیقی (کلاسیک) را برگزار خواهم کرد.  این دوره در چهار جلسه دو ساعته برگزار خواهد شد. و موسیقی را معمولا بر اساس تاریخ آن مورد بررسی قرار میدهد. اما به جای دادن اطلاعات خشک و بی اهمیت سعی میشود که با همفکری و بحث میان همه اعضای کارگاه به شناخت عمیقتری از زیبایی شناسی هر دوره برسیم.  اگر دوست دارید که در رابطه با این کلاسها اطلاعات بیشتری بدست آورید، لطفا با من تماس بگیرید.

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | Leave a comment

مشکل اندازه مفاصل در سازهای بادی چوبی از جمله فلوت

این نوشته ترجمه‌ای ست از نوشته ای در وبلاگی در رابطه با تعمیر فلوت متعلق به شرکت پاول برای دیدن اصل مطلب به انگلیسی اینجا را کلیک کنید.

علت این نوشته اطلاعات اشتباهی است که توسط برخی از تعمیرکاران تجربی و بدون اطلاعات کافی بوجود آمده و صدماتی است که ممکن است با راه های اشتباه به فلوت خود وارد بکنید

ما اخیرا با تعمیرکار شرکت پاول ، ریچل بارکر، در رابطه با به اندازه بودن (fit) مفاصل سازهای بادی چوبی صحبت کردیم، به گفته ریچل سه دلیل اصلی برای اهمیت به اندازه بودن مفاصل در سازهای بادی چوبی وجود دارد. 1- عدم هدر رفت هوا به دلیل گشاد نبودن مفصل بیرونی 2- متصل بودن مناسب قسمت های مختلف ساز که از هم جدا نشوند. 3- نگه داشتن مکانیزم ساز در تنظیم و شرایط مناسب.(بخصوص برای مکانیزم پل ابوا و کلارینت)

ریچیل با ما راه حل های برطرف کردن مشکلات به اندازه نبودن مفاصل را در میان گذاشت. برای مفاصل فلزی که تنگ هستند   او توصیه میکند که مفاصل ( هم نری هم مادگی) با پارچه ای تمیز یا گوش پاک کن تمیز شوند. و به هیچ وجه نباید از هیچ نوعروغنی برای بر روی مفاصل فلزی استفاده شود. اگر مفاصل بیش از اندازه گشاد و شل هستند راه حل سریع و ساده استفاده از نوار چسب است. البته این راه حل ها موقتی هستند و حتما فلوت خود را به متخصص نشان دهید تا مشکل مفاصل ساز را برای همیشه برطرف کند.

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | 2 Comments

واحد عملی ساز سه‌تار در کارشناسی ارشد نوازندگی

مسلم است که یکی از هنرهای خوب اساتید خشک و بی خلاقیت دانشگاه‌های ایران این است که زیباترین‌های جهان را تبدیل به حوصله سربر ترین‌های جهان می‌کنند.

در مقدمه بگویم که خودم همچنان علاقمند این ساز بوده و هستم. و حتی منکر تاثیرات مثبتش بر نوازندگی، حتی نوازندگی فلوت کلاسیک نیستم.

داستان واحد سه‌تار هم همین است……

در ترم اول واحدی به دانشجویان کارشناسی نوازندگی کلاسیک ارائه شد با نام ” ساز دوم” . این واحد تعداد زیادی که من را هم شامل می‌شد به سر ذوق آورد. هرکدام در این فکر بودیم که چه سازی انتخاب کنیم. من به فکر این بودم که یکی دو پله سطح توانایی خودم را در نوازندگی پیانو بالا ببریم. در این فکر و خیال بودیم که خبر آمد که ساز دوم باید از بین سازهای ایرانی انتخاب شود. دو باره همه شروع به خیالپردازی در باره نوازندگی نی، قانون، عود و…….. کردند تا اینکه در جلسه توجیحی با مدیر گروه به ما گفته شد ” سازها باید از بین سه‌تار و تار انتخاب شوند…. (و پس از کمی سکوت) ترجیحا سه‌تار!”.

این از مدیریت جالب اساتید.

حالا چرا نه؟؟؟

درست است. من هم موافقم که یادگرفتن یک ساز جدید دارای فواید و لذت زیادی است. اما دلایلی دارم که یادگیری سه‌تار  به عنوان یک واحد اجباری برای موسیقی دان و نوازنده کلاسیک حیاتی نیست.

1. این واحد بخشی از استانداردهای جهانی نیست. و وقتی ما در مهیا کردن کف استانداردها نا توان بودیم چرا باید کاری را کرد که از ضرورت کمتری برخوردار است؟ برای یک نوازنده کلاسیک، دانش هارمونی موسیقی کلاسیک، نوازندگی پیانو عمومی، سلفژ و …. مناسب تر است یا سه‌تار؟

2. چرا حالا در کارشناسی ارشد این واحد ارائه شد؟ در زمانی که باید موضوع مطالعات محدود تر و تخصصی شود و در وقت کم (دوسال) به نتیجه برسد! و دانشجو اساسا وقت کم میآورد. چرا در کارشناسی چهار ساله با آن همه واحد بدرد نخور این واحد ارائه نشد. به جای یک واحد از ارکستری که وجود نداشت! به جای واحد تئوریک موسیقی ایران. به جای……

اما بخش جالب قضیه!

آقای طلایی به عنوان مدیر گروه دانشگاه، یک جانبه و با دیکتاتوری خاصی این واحد سه‌تار  را به تمامی دانشجویان نوازندگی کلاسیک تحمیل کرد. و خنده دار اینجاست که بنا به منبع موثقی همین ایشان به استاد جایگزین ساز سه‌تار  گفته که ” این‌ها بچه های کلاسیک هستند و زیاد جدی نیستند. با هر کدام سه دقیقه کار کنید کافیست”.

بله این نماد استادیست که تعهداتش را فراموش کرده و نماد دانشجویانی که توان تو دهنی زدن به کسی که در راس امور است و به مسئولیتش عمل نمیکند را ندارد. و هر دو به یک اندازه مسئولند.

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | Leave a comment

به زودی: شروع چهارمین دوره آشنایی با موسیقی کلاسیک در تهران

دوستان عزیز بعد از اتمام دوره قبل، به زودی دوره های جدید کارگاه مانندی در رابطه با تاریخ و مفاهیم زیبایی شناختی موسیقی (کلاسیک) را برگزار خواهم کرد.

این دوره در چهار جلسه دو ساعته برگزار خواهد شد. و موسیقی را معمولا بر اساس تاریخ آن مورد بررسی قرار میدهد. اما به جای دادن اطلاعات خشک و بی اهمیت سعی میشود که با همفکری و بحث میان همه اعضای کارگاه به شناخت عمیقتری از زیبایی شناسی هر دوره برسیم.

اگر دوست دارید که در رابطه با این کلاسها اطلاعات بیشتری بدست آورید، لطفا با من تماس بگیرید.

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | 2 Comments

به زودی: شروع سومین دوره آشنایی با موسیقی کلاسیک در تهران

دوستان عزیز به زودی دوره های جدید کارگاه مانندی در رابطه با تاریخ و مفاهیم زیبایی شناختی موسیقی (کلاسیک) را برگزار خواهم کرد.

این دوره در چهار جلسه دو ساعته برگزار خواهد شد. و موسیقی را معمولا بر اساس تاریخ آن مورد بررسی قرار میدهد. اما به جای دادن اطلاعات خشک و بی اهمیت سعی میشود که با همفکری و بحث میان همه اعضای کارگاه به شناخت عمیقتری از زیبایی شناسی هر دوره برسیم.

اگر دوست دارید که در رابطه با این کلاسها اطلاعات بیشتری بدست آورید، لطفا با من تماس بگیرید.

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت | 1 Comment

کنسرت با محوریت فلوت

در 27 بهمن ماه من به همراه دوستانم اجرایی در فرهنگسرای ارسباران و به عنوان بخش جنبی جشنواره فجر خواهیم داشت، بابک کوهستانی، بصیر خاموشی و سارا ندافیان نوازندگانی هستند که با من در این اجرا همکاری می‌کنند.

سارا ندافیان از دوستان قدیمی است که قبل از ورود به دانشگاه، آشنا شدم. در شروع  قطعات ساده‌ای را با هم تمرین کردیم، پس از قبولی من در دانشگاه تهران، این همنوازی ها بدلیل تغییر شهر سکونت  لاجرم قطع شدند، اما از چند ماه گذشته، با آمدن سارا به تهران دوباره تمرین های خود را شروع کردیم.  در این اجرا قطعه فانتزی پاستورال مجار اثر فرانتس داپلر را با هم اجرا خواهیم کرد.

گروه کانتوس، شاید بهترین اتفاق شروع دوره کارشناسی ارشد نوازندگی بود، که با پافشاریهای زیاد استاد عزیز، دکتر آذین موحد ایجاد شد، البته من از مدتها قبل بابک کوهستانی را به عنوان دوست نزدیک خود می‌شناختم و با او تجربه نوازندگی در آنسامبل را نیز داشتم، اما آشنایی با نوازنده خوب، بصیر خاموشی، موقعیتی بود که الزام ایجاد این گروه نصیب من کرد. قطعاتی که با این گروه اجرا میشوند شامل یک تریو از آلبرت روسل، برای فلوت، ویولا و ویلنسل و دو تریو برای فلوت اثر جوزف هایدن می‌شود.  اگر خوانده باشید، قبلا مطلبی در رابطه با اپرای il mondo della luna اثر هایدن نوشته بودم، بسیاری از این قطعات تنظیم های کوچکی از تم ها و موسیقی های همان اپرا هستند.

در کنار این قطعات سه قطعه سلو هم اجرا خواهد شد، 2 قطعه باروک که یکی توسط جوزف بوامورتیه  و دیگری توسط فیلیپ تلمان نوشته شده با فلوت باروک (یک کلیدی) اجرا خواهد شد، همچنین قطعه ایر، نوشته تاکمیتسو قطعه پایانی این رسیتال خواهد بود.

خیلی خوشحال خواهم شد تا ما علاقمندان به موسیقی همدیگر را دور هم در سالن ارسباران در بیست هفتم بهمن ببینیم.

شیوه تهیه بلیت کنسرتهای جشنواره فجر

ایونت فیس بوکی کنسرت

Share on Facebook
Posted in موسیقی و فلوت, پیشنهادها | 11 Comments